ضرب المثلهای ترکی و لطیفه و علمی و...
25
همدان اوزاخ ، كرديسي ياخين
شرح : همدان دور ولي كرتهايش (محل كشت كرت بندي شده ) نزديك است .
كنايه از كسي است كه به دروغ مي گفت من در همدان از روي كرت بزرگ (8*5 متري ) مي پريدم غافل از اينكه كرت همه جا هست و امتحان كردن آن نياز به شهر خاصي ندارد .
24
دالدادا كله گله ن ، گوز قاباغيندا دوغار
شرح : حيواني كه بصورت مخفي جفت گيري مي كند جلو چشم همگان مي زايد .
كنايه از آشكار شدن كار مخفي است .
23
چراغ اؤز ديبينه ايشق وئرمز
شرح : چراغ به نزديكان خود روشنايي نمي دهد .
كنايه از كساني است كه با وجود مستحق در اطرافيان خود فقط ديگران از وجود او بهره مند مي شوند .
22
اوباشدا آغلاماقدان بوباشدا سيزيلداماق ياخشيدور
شرح : ناله كردن در ابتدا از گريه كردن در انتها بهتر است .
احتياط اوليه بهتر از پشيماني و گريه كردن در پايان كار است .
21
ائله قورخور ، جين دميرده ن قورخان كيمي
شرح : مثل ترسيدن جن از آهن مي ترسد .
كنايه از آدم ترسو است
20
بالخ گويلي ايستيه نين گوتي سودا اولار
شرح : كسي كه دلش ماهي مي خواهد بايد در آب فرو رود .
هركه طوطي خواهد جور هندوستان كشد
19
قويي گازان اوزون درينده گوره ر
شرح : چاه كن هميشه خودش را در ته چاه مي بيند .
چاه كن هميشه ته چاه است .
18
كره كره دايي ده كره
شرح : به همه كره به دايي هم كره.
17
آتي آتين يانيندا باغلاسان يا هايين گوتورور يا هويين
شرح : اسب را كنار اسب ديگر ببندند يا خلقش را مي گيرد و يا خويش را.
تاثير صحبت همنشينان به هم است.
ترا از برگ گل هر چند دامن پاكتر باشد مشو با ناكسان همدم كه صحبت را اثر باشد
۱۶
قیزیم سنی دییرم گلین سن ائشید
شرح : دخترم به تو میگویم عروسم تو بشنو.
وقتی غیر مستقیم بخواهند حرفی را به کسی دیگر بفهمانند.
۱۵
حیرسین دولته زیانی وار
شرح : عصبانیت به دولت زیان دارد.
در زمان عصبانیت زدن و شکستن به دارایی خود انسان ضرر می رساند.
۱۴
بیر گولینن بهار اولماز
شرح : از یک گل بهار نمی شود .
۱۳
آدام یورقانینا گوره ایاقین اوزادار
شرح : هرکس پای خود را به اندازه لحافش دراز می کند.
۱۲
آغاجی ائوز ایچینن مور ییه ر
شرح : درخت را از داخل خودش موریانه می خورد.
هر کس و هرگروهی از خویشان و نزدیکان خود صدمه می بیند.
۱۰
آغریمیان باشا ساقیز سالمازلار
شرح : سری که درد نمی کند سقز(مخصوص شکسته بندی) نمی مالند.
۹
آز یاشا - آزاد یاشا - انسان یاشا
شرح : کم زندگی کن ولی آزاد و انسان زندگی کن .
کسانیکه زندگی اندک در آزادی را به عمر طولانی در ذلت ترجیح میدهند .8
نه تؤکه سه ن آشیوا ، چیخار اؤز قاشیغیوا
شرح : هرچه در آش بريزي در قاشق خودت در مي آيد .
۷
يتيمه واي واي ديه ن چوخ اولار - چوره ك وئره ن اولماز
شرح : به حال يتيم واي واي گويان زيادند ولي كسي يك لقمه نان نمي دهد .
وقتي از يك كاري يا شخصي طرفداري الكي و ظاهري مي كنند ولي در موقع نياز هيچكدام پا پيش نمي گذارند اين مثل كاربرد دارد .
۶
داما داما گول اولار - دادا دادا هیچ اولار
شرح : با چکه چکه کردن استخر ( دریاچه ) درست می شود و با مزه مزه کردن هیچ ( تمام ) می شود.
معادل : قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود در فارسی می باشد .
۳
سن چورگی آت چایا . بالخ دا بیلمه سه خالق بیلر
شرح : تو نان را به رودخانه بینداز که اگر ماهی هم نداند خدا می داند .
این ضرب المثل معادل:
تو نیکی میکن و در دجله انداز
که ایزد در بیابانت دهد باز
در فارسی می باشد.
۲
بیکار سان شاهد اول . پولین چوخدور ضامن اول
شرح : اگر بیکاری برو شاهد باش و اگر پولت زیاد است برو ضمانت کسی را بکن
۱
قرخ آروادین بیر قره تویوخ جان عقلی اولماز
شرح : چهل زن به اندازه یک مرغ سیاه عقل ندارند
